Tìm kiếm
Lượt truy cập
Nghiên cứu - Trao đổi
Cập nhật ngày: 10/04/2017, 3:20 CH - Số lần xem: 214
KCN SINH THÁI TẠI VIỆT NAM: Đôi điều suy nghĩ về khía cạnh pháp lý

Cuối tháng 9/2016, Hội thảo chuyên gia quốc tế về KCN sinh thái tại Việt Nam đã được tổ chức tại Hội An với sự tham gia của các nhà quản lý, các chuyên gia nước ngoài và Việt Nam. Tại Hội thảo này, nhiều nội dung liên quan đến phát triển KCN sinh thái đã được các đại biểu thảo luận như khái niệm KCN sinh thái, sự cần thiết và lợi ích của KCN sinh thái, kinh nghiệm phát triển KCN sinh thái ở một số nước và các vấn đề pháp lý có liên quan đến phát triển KCN sinh thái.

Một trong những vấn đề đại biểu tại Hội thảo quan tâm là hoàn thiện cơ sở pháp lý để tạo thuận lợi cho phát triển KCN sinh thái tại Việt Nam. Trên cơ sở các ý kiến thảo luận được các đại biểu quan tâm, bài viết này trao đổi về hai nội dung sau:

Cơ sở pháp lý cho việc sử dụng lại chất thải thành nguồn nguyên liệu đầu vào

Quy định về quản lý chất thải được đề cập tại các văn bản: Luật Bảo vệ môi trường 2014; Nghị định 29/2008/NĐ-CP ngày 14/3/2008 của Chính phủ quy định về KCN, KCX, KKT; Nghị định 164/2013/NĐ-CP ngày 12/11/2013 sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 29/2008/NĐ-CP ngày 14/3/2008; Nghị định 38/2015/NĐ-CP ngày 24/4/2015 của Chính phủ về quản lý chất thải và phế liệu; Nghị định 35/2015/TT-BTNMT ngày 30/6/2015 của Bộ Tài nguyên và Môi trường về bảo vệ môi trường trong KKT, KCN, KCX, khu công nghệ cao; Nghị định 18/2015/NĐ-CP ngày 14/02/2015 của Chính phủ về quy hoạch bảo vệ môi trường, đánh giá môi trường chiến lược, đánh giá tác động môi trường, kế hoạch bảo vệ môi trường; Nghị định 80/2014/NĐ-CP ngày 06/8/2014 của Chính phủ về thoát nước và xử lý nước thải; Thông tư 04/2015/TT-BXD ngày 03/4/2015 của Bộ Xây dựng hướng dẫn thi hành một số điều của Nghị định 80/2014/NĐ-CP ngày 06/8/2014.

Hội thảo chuyên gia quốc tế về KCN sinh thái tại Việt Nam

Có thể nói, khung thể chế về quản lý chất thải, gồm chất thải rắn và chất thải lỏng ở đô thị, KCN về cơ bản là đầy đủ. Vậy, các quy định này áp dụng đối với việc sử dụng lại chất thải như một nguồn nguyên liệu đầu vào của một hoạt động khác trong KCN sinh thái được hiểu và áp dụng như thế nào?

Trong các văn bản này, một số khái niệm đã được quy định như khái niệm “đồng xử lý”, “nguồn tiếp nhận chất thải”, “tái sử dụng”, “tái chế”. Trong các loại nguồn tiếp nhận chất thải có hệ thống thoát nước; sông, suối, khe, rạch, kênh, mương, hồ, ao, đầm, vùng nước ven biển, vùng biển; và các nguồn tiếp nhận khác(1). Vậy nguồn tiếp nhận khác ở đây được hiểu là nguồn nào? Có thể được xem là nguồn đầu vào của các cơ sở sản xuất phù hợp không?

Tái sử dụng chất thải là việc sử dụng lại chất thải một cách trực tiếp hoặc sau khi sơ chế mà không làm thay đổi tính chất của chất thải(2). Vậy, sử dụng lại chất thải một cách trực tiếp có thể được xem là sử dụng chất thải như là sử dụng trực tiếp làm nguyên liệu cho một quy trình sản xuất khác không?

Đồng xử lý chất thải là việc kết hợp một quá trình có sẵn để tái chế, xử lý, thu hồi năng lượng từ chất thải, trong đó chất thải được sử dụng làm nguyên vật liệu, nhiên liệu thay thế hoặc được xử lý(3). Vậy, việc xử lý, thu hồi năng lượng từ chất thải để làm nguyên vật liệu, nhiên liệu thay thế có được xem là sử dụng làm nguyên vật liệu cho các hoạt động khác không?

Tất cả các câu hỏi này có thể trả lời là “được” nếu trong quá trình đánh giá tác động môi trường hoặc kế hoạch bảo vệ môi trường (theo quy định của Nghị định 18/2015/NĐ-CP) đã có phân tích về việc sử dụng chất thải của một cơ sở sản xuất này là nguyên liệu đầu vào của cơ sở sản xuất khác khi xây dựng các KCN xanh.

Ngoài ra, theo quy định của Nghị định 38/2015/NĐ-CP, Bộ Tài nguyên và Môi trường có trách nhiệm “hướng dẫn kỹ thuật quy trình quản lý trong việc phân loại, lưu giữ, tập kết, trung chuyển, vận chuyển, sơ chế, tái sử dụng, tái chế, đồng xử lý, xử lý và thu hồi năng lượng từ chất thải rắn, yêu cầu kỹ thuật, quy trình quản lý đối với các trường hợp không yêu cầu xác nhận bảo đảm yêu cầu bảo vệ môi trường theo quy định tại khoản 12 Điều 21 Nghị định này và các trường hợp khác phát sinh trên thực tế”(4). Tuy nhiên, đến nay, Bộ Tài nguyên và Môi trường chưa có hướng dẫn về các trường hợp này, trong đó các trường hợp khác phát sinh trên thực tế có thể được hiểu là các trường hợp “cộng sinh” trong sử dụng chất thải. Việc chưa có hướng dẫn cụ thể không có nghĩa là thực tế có yêu cầu sẽ không được áp dụng. Như đã phân tích ở trên, các quy định hiện hành về quản lý chất thải có thể áp dụng cho việc “cộng sinh” trong việc sử dụng chất thải giữa các cơ sở sản xuất trong KCN sinh thái.

Về chức năng, thẩm quyền của Ban Quản lý KCN

Theo quy định của Nghị định 29/2008/NĐ-CP ngày 14/3/2008, Ban Quản lý KCN thực hiện chức năng quản lý nhà nước trực tiếp đối với KCN theo quy định. Một trong những thẩm quyền của Ban Quản lý KCN là: kiểm tra, thanh tra, giám sát việc thực hiện mục tiêu đầu tư quy định tại Giấy chứng nhận đầu tư, tiến độ góp vốn và triển khai dự án đầu tư; chủ trì, phối hợp kiểm tra, thanh tra việc thực hiện các điều khoản cam kết đối với các dự án được hưởng ưu đãi đầu tư và việc chấp hành pháp luật về xây dựng, lao động, tiền lương, bảo hiểm xã hội đối với người lao động, bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người lao động và người sử dụng lao động, hoạt động của các tổ chức chính trị - xã hội, phòng chống cháy nổ, an ninh - trật tự, bảo vệ môi trường sinh thái đối với các dự án tại KCN, KKT; quyết định xử phạt vi phạm hành chính theo quy định đối với các trường hợp vi phạm về các lĩnh vực thuộc thẩm quyền và đề nghị cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền xử lý vi phạm đối với các trường hợp vi phạm về các lĩnh vực không thuộc thẩm quyền.

Mặc dù Nghị định 29/2008/NĐ-CP quy định cho Ban Quản lý KCN thẩm quyền kiểm tra, giám sát, xử phạt vi phạm hành chính trong một số lĩnh vực như đã nêu ở trên, nhưng thực tế Ban Quản lý các KCN không có thẩm quyền về các lĩnh vực này, cụ thể là: về thẩm quyền thanh tra, Luật Thanh tra 2010 và Nghị định 07/2012/NĐ-CP ngày 09/02/2012 của Chính phủ quy định về cơ quan được giao thực hiện chức năng thanh tra chuyên ngành, không quy định thẩm quyền này cho Ban Quản lý KCN; về thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính, Luật Xử lý vi phạm hành chính 2012 và các Nghị định quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong các lĩnh vực (như: Nghị định 121/2013/NĐ-CP ngày 10/10/2013 về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực hoạt động xây dựng; kinh doanh bất động sản; khai thác, sản xuất, kinh doanh vật liệu xây dựng, quản lý công trình hạ tầng kỹ thuật; quản lý phát triển nhà ở; Nghị định 50/2016/NĐ-CP ngày 01/6/2016 về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực kế hoạch và đầu tư; Nghị định 95/2013/NĐ-CP ngày 22/6/2013 về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực lao động, bảo hiểm xã hội và đưa người Việt Nam đi lao động ở nước ngoài theo hợp đồng…) không quy định thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính cho Ban Quản lý KCN, trừ Nghị định 155/2016/NĐ-CP ngày 18/11/2016 về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường quy định thẩm quyền cho Ban quản lý KCN được lập biên bản vi phạm trình người có thẩm quyền ký và xử phạt.

Với các phân tích ở trên, để góp phần tạo thuận lợi cho phát triển KCN sinh thái tại Việt Nam, cần nghiên cứu sửa đổi, bổ sung một số nội dung liên quan đến hai nội dung về khía cạnh pháp lý đối với KCN sinh thái mà bài viết đề cập, cụ thể là:

- Quy định hoặc giải thích rõ các quy định pháp luật về quản lý chất thải  theo hướng “cộng sinh” trong KCN, nhằm hiểu và áp dụng thống nhất các quy định này.

- Sửa đổi Nghị định 29/2008/NĐ-CP ngày 14/3/2008 của Chính phủ quy định về KCN, KCX, KKT theo hướng bổ sung các quy định về KCN sinh thái, trong đó có quy định về chức năng, thẩm quyền của Ban Quản lý KCN phù hợp với các quy định pháp luật có liên quan, đặc biệt là các quy định của Luật Thanh tra 2010, Luật Xử lý vi phạm hành chính 2012 và các văn bản hướng dẫn thi hành.

 

---------------------------------------------------

(1) Khoản 7 Điều 3 Nghị định 38/2015/NĐ-CP

(2) Khoản 12 Điều 4 Nghị định 38/2015/NĐ-CP

(3) Khoản 17 Điều 3 Nghị định 38/2015/NĐ-CP

(4) Khoản 1 Điều 27 Nghị định 38/2015/NĐ-CP

 

TS. NGUYỄN THỊ NHƯ MAI - Nguyên Hàm Vụ trưởng Vụ Pháp luật, Văn phòng Chính phủ

© Trang tin điện tử Tạp chí Khu công nghiệp Việt Nam
Giấy phép thiết lập số: 69/GP-TTĐT do Bộ Thông tin và Truyền thông cấp ngày 30 tháng 6 năm 2016
Cơ quan chủ quản: Bộ Kế hoạch và Đầu tư
Địa chỉ: Số 6B Hoàng Diệu - Ba Đình - Hà Nội ĐT: 080.44889 Fax: 080.44889 - 080.44887 Email: khucongnghiep@mpi.gov.vn
Ghi rõ nguồn "Tạp chí Khu công nghiệp Việt Nam" khi phát hành lại thông tin từ website này