Tìm kiếm
Lượt truy cập
Định hướng - chính sách
Cập nhật ngày: 17/02/2017, 2:18 CH - Số lần xem: 738
Luật Quy hoạch góp phần khắc phục tình trạng “lạm phát quy hoạch” và cơ chế xin – cho hiện nay

Tại thời điểm này, Dự thảo Luật Quy hoạch đã được Chính phủ thông qua, trình xin ý kiến Quốc hội tại kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XIV. Luật Quy hoạch khi được ban hành sẽ tạo sự thống nhất thể chế pháp luật về quy hoạch, thiết lập lại hệ thống quy hoạch của Việt Nam, góp phần thay đổi tư duy quản lý, góp phần khắc phục tình trạng “lạm phát quy hoạch” và cơ chế xin – cho hiện nay.

Sau 30 năm đổi mới, nền kinh tế của đất nước đã có nhiều thay đổi, quy mô nền kinh tế lớn gấp nhiều lần trước đây, trong khi công tác quy hoạch chưa theo kịp sự đổi mới và đã bộc lộ nhiều hạn chế, yếu kém, gây khó khăn trong điều hành phát triển kinh tế - xã hội của các cấp, các ngành, làm lãng phí nguồn lực của đất nước, ảnh hưởng tới môi trường sinh thái và cản trở các hoạt động đầu tư, sản xuất, kinh doanh của các tổ chức, doanh nghiệp, người dân. Chính vì vậy, yêu cầu có Luật Quy hoạch là một đòi hỏi vô cùng bức thiết từ thực tiễn.

Thực hiện nhiệm vụ được giao, sau nhiều năm tổ chức nghiên cứu, xây dựng, Bộ Kế hoạch và Đầu tư đã hoàn thiện Dự thảo Luật Quy hoạch. Về nội dung, Dự thảo Luật Quy hoạch có tầm quan trọng đặc biệt, bởi nó không chỉ hướng tới mục tiêu cải cách toàn diện về công tác quy hoạch mà còn có ý nghĩa vô cùng to lớn trong việc tạo hành lang pháp lý thông thoáng, thuận lợi cho các hoạt động đầu tư, sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp và người dân. Dự thảo Luật Quy hoạch có nhiều ưu điểm hướng tới 5 mục tiêu cơ bản:

Ông Vũ Quang Các phát biểu tại một cuộc hội thảo về công tác quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội tại Việt Nam

Thứ nhất, tạo sự thống nhất thể chế pháp luật về quy hoạch

Hiện nay, công tác quy hoạch đang được điều chỉnh bởi khối lượng khổng lồ luật và pháp lệnh (95 luật và pháp lệnh - chiếm gần 50% tổng số luật, pháp lệnh có hiệu lực), song lại không thống nhất về phạm vi, đối tượng, nhiệm vụ, nội dung, cơ quan lập, thẩm định, phê duyệt... Chính điều đó gây khó khăn cho công tác quản lý và chỉ đạo điều hành. Khắc phục tồn tại này, Luật Quy hoạch ra đời tạo bước đột phá về thể chế pháp lý, tạo sự đồng bộ về hệ thống pháp luật khi tinh giản hệ thống văn bản luật, pháp lệnh có nội dung điều chỉnh về quy hoạch xuống còn 2 văn bản luật điều chỉnh về công tác quy hoạch. Đó là Luật Quy hoạch điều chỉnh chung các loại quy hoạch tổng thể từ cấp quốc gia đến cấp tỉnh và Luật Quy hoạch đô thị, nông thôn điều chỉnh các quy hoạch chi tiết từ cấp huyện đến cấp xã. Chỉ cần 2 luật này là có thể tạo lập, sắp xếp lại hệ thống quy hoạch một cách trật tự, gọn gàng, thống nhất và hữu hiệu để quy hoạch thực sự là công cụ quan trọng giúp Nhà nước kiến tạo sự phát triển, tạo đòn bẩy để tăng trưởng kinh tế.

Thứ hai, thiết lập lại hệ thống quy hoạch của Việt Nam

Theo thống kê, giai đoạn 2011-2020 cả nước có 19.285 quy hoạch các loại được lập, nhưng trong số đó còn khá nhiều quy hoạch không hiệu quả, nhiều quy hoạch không được thực hiện; có quy hoạch chồng chéo, tràn lan. Khắc phục tồn tại này, trong nội dung, Luật Quy hoạch quy định rõ loại hình và cấp độ quy hoạch để tránh chồng chéo, mâu thuẫn và hạn chế việc lập quy hoạch chồng chéo, tràn lan. Theo quy định của Luật, hệ thống quy hoạch ở Việt Nam sẽ có ở cấp quốc gia, cấp vùng, cấp tỉnh; song ở cấp vùng, cấp tỉnh chỉ có một loại quy hoạch tương ứng. Cấp quốc gia có quy hoạch tổng thể quốc gia và quy hoạch ngành quốc gia; cấp vùng có quy hoạch vùng và cấp tỉnh có quy hoạch tỉnh. Đối với quy hoạch đô thị, nông thôn (là quy hoạch chi tiết), sẽ căn cứ các quy hoạch trên cùng với các quy định riêng của pháp luật về quy hoạch đô thị, nông thôn để lập.

So với hiện nay, Dự thảo Luật Quy hoạch bổ sung việc lập quy hoạch tổng thể quốc gia. Quy hoạch tổng thể quốc gia sẽ giữ vai trò kết nối giữa chiến lược và kế hoạch, có nhiệm vụ tổ chức không gian phát triển ổn định lâu dài và phân bổ, sử dụng hiệu quả tối ưu nguồn lực tự nhiên phục vụ phát triển kinh tế - xã hội và bảo vệ môi trường trên cơ sở phát huy tối đa lợi thế, năng lực cạnh tranh của cả nước, các vùng lãnh thổ và từng địa phương, từ đó làm cơ sở để xây dựng giải pháp thực hiện bằng các kế hoạch 5 năm, hàng năm.

Thứ ba, đổi mới nội dung và phương pháp lập quy hoạch

Theo dự thảo Luật Quy hoạch thì phương pháp lập quy hoạch được thay đổi trên cơ sở khoa học, thực tiễn. Thay vì sử dụng phương pháp quy hoạch truyền thống với bốn loại quy hoạch chính (quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế - xã hội; quy hoạch xây dựng; quy hoạch sử dụng đất; quy hoạch phát triển ngành, lĩnh vực, sản phẩm chủ yếu) đều đang được lập ra một cách độc lập với nhau thì Luật Quy hoạch xác định phương pháp quy hoạch hiện đại, dựa theo phương pháp quy hoạch chiến lược và nội dung quy hoạch tích hợp, đa ngành. Theo phương pháp quy hoạch mới thì các ngành, lĩnh vực được tích hợp trong quy hoạch tổng thể các cấp (quy hoạch quốc gia, quy hoạch không gian biển quốc gia, quy hoạch vùng, quy hoạch tỉnh)... nhằm tối ưu hóa hiệu quả sử dụng các nguồn lực phát triển đất nước; tạo sự đồng bộ, thống nhất trên một lãnh thổ; tạo thuận lợi cho quản lý điều hành của các cơ quan nhà nước, thuận lợi cho doanh nghiệp, người dân tìm hiểu cơ hội đầu tư, góp phần cải cách thủ tục hành chính. Với phương pháp tích hợp, Luật Quy hoạch là đòn bẩy để khắc phục tình trạng phát triển tự phát, không đồng bộ, kém hiệu quả do bị chi phối bởi nhóm lợi ích, tình trạng cục bộ ngành và tính cát cứ địa phương; đồng thời cũng tạo công cụ để xử lý, giải quyết các vấn đề xung đột lợi ích, xung đột mang tính liên ngành, xung đột giữa các địa phương để hướng tới mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội bền vững. Đây là một trong những nội dung quan trọng nhất của dự án Luật.

Về nội dung, Luật Quy hoạch quy định rõ phạm vi, nguyên tắc của quy hoạch các cấp và xác định nội dung các loại quy hoạch theo hướng, càng xuống thấp càng thể hiện chi tiết; quy hoạch cấp dưới phải cụ thể hóa quy hoạch trên; từ đó sẽ đảm bảo tính hiệu quả và khả thi của quy hoạch, tránh được sự chồng chéo, mâu thuẫn, trùng lặp giữa các quy hoạch, góp phần nâng cao chất lượng của quy hoạch.

Thứ tư, góp phần thay đổi tư duy quản lý, từ tập trung bao cấp sang phù hợp với kinh tế thị trường thông qua việc loại bỏ các quy hoạch sản phẩm

Việc loại bỏ các quy hoạch sản phẩm là một điểm đột phá của Luật Quy hoạch để khắc phục tình trạng lạm phát quy hoạch và cơ chế xin – cho như hiện nay. Bởi quy hoạch sản phẩm chỉ phù hợp với nền kinh tế kế hoạch hoá tập trung, khi mọi nguồn lực đều thuộc sự quản lý của Nhà nước, còn trong nền kinh tế thị trường, nhu cầu về sản phẩm do thị trường quyết định dựa trên quy luật cung - cầu, quy luật giá trị và quy luật cạnh tranh. Chính vì thế, việc tiếp tục giữ quy hoạch sản phẩm sẽ chỉ làm hạn chế sức sáng tạo của doanh nghiệp, gây cản trở hoạt động về đầu tư, kinh doanh của các tổ chức, doanh nghiệp, cá nhân. Khắc phục thực trạng này, Luật Quy hoạch đưa ra danh mục  các ngành cần lập quy hoạch và đồng thời loại bỏ các quy hoạch sản phẩm trái với quy luật của thị trường (quy hoạch cá rô phi, quy hoạch cà phê, cao su...), các quy hoạch cản trở thu hút đầu tư và gây trở ngại cho phát triển kinh tế - xã hội (quy hoạch thương nhân xuất khẩu gạo, quy hoạch cơ sở kinh doanh thuốc lá...). Chính vì thế, việc quản lý các sản phẩm, ngành nghề sẽ không bằng quy hoạch mà chuyển sang quản lý bằng các điều kiện, tiêu chuẩn một cách công khai, minh bạch, đảm bảo phù hợp với thông lệ, tập quán quốc tế. Điều đó là vô cùng cần thiết và quan trọng trong bối cảnh nước ta đang nỗ lực xây dựng nền kinh tế thị trường, định hướng xã hội chủ nghĩa như hiện nay.

Thứ năm, thiết lập cơ chế minh bạch trong công tác quy hoạch, nâng cao vai trò của cộng đồng, người dân và nâng cao trách nhiệm của người đứng đầu

Để thuận tiện cho việc giám sát, đánh giá quy hoạch, nhất là giám sát, đánh giá của xã hội, dự thảo Luật Quy hoạch quy định rõ việc yêu cầu công bố công khai, cung cấp thông tin về tất cả các loại quy hoạch sau khi được phê duyệt, đồng thời quy định cụ thể người chịu trách nhiệm về tính chính xác của thông tin. Theo đó, các cơ quan quản lý nhà nước có trách nhiệm cập nhật đầy đủ tình hình triển khai thực hiện các quy hoạch đã được phê duyệt và phải công bố công khai, kịp thời cho các tổ chức, cá nhân biết để giám sát thực hiện.

Với mục tiêu tăng cường tính hiệu quả, khả thi của quy hoạch sau khi được phê duyệt và gắn với nguồn lực thực hiện, cũng như đề cao trách nhiệm của người đứng đầu, dự thảo Luật Quy hoạch còn quy định rõ trách nhiệm xây dựng kế hoạch thực hiện quy hoạch; trách nhiệm ban hành cơ chế, chính sách để thu hút phát triển theo quy hoạch; chuẩn bị các nguồn lực để triển khai thực hiện theo đúng quy hoạch đã được phê duyệt.

Với năm nội dung đột phá trên, Luật Quy hoạch sẽ góp phần hiện thực hóa vai trò kiến tạo của Nhà nước đã được Chính phủ đề ra.

 

VŨ QUANG CÁC - Vụ trưởng Vụ Quản lý Quy hoạch, Bộ Kế hoạch và Đầu tư

© Trang tin điện tử Tạp chí Khu công nghiệp Việt Nam
Giấy phép thiết lập số: 69/GP-TTĐT do Bộ Thông tin và Truyền thông cấp ngày 30 tháng 6 năm 2016
Cơ quan chủ quản: Bộ Kế hoạch và Đầu tư
Địa chỉ: Số 6B Hoàng Diệu - Ba Đình - Hà Nội ĐT: 080.44889 Fax: 080.44889 - 080.44887 Email: khucongnghiep@mpi.gov.vn
Ghi rõ nguồn "Tạp chí Khu công nghiệp Việt Nam" khi phát hành lại thông tin từ website này